Phyto, hun trùng, C/O là gì? Giấy tờ khi mua gỗ cà phê về tự xuất khẩu
Phyto (giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật) là giấy do cơ quan kiểm dịch thực vật của Việt Nam cấp, xác nhận lô hàng gốc thực vật đã được kiểm tra và đạt yêu cầu kiểm dịch của nước nhập. Hun trùng là xử lý lô hàng bằng thuốc trước khi hàng đi; giấy hun trùng ghi lại việc xử lý đó. C/O là giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá. Bài này giải thích từng giấy cho người mua gỗ cà phê ở Petami về tự xuất khẩu. Petami là thương hiệu của Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Quốc tế WINVN.
Tôn Cảm — người sáng lập Petami, thương hiệu của Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Quốc tế WINVN · Câu chuyện Petami
1. Ai lo phần nào khi bạn tự xuất?
Nói rõ từ đầu cho khỏi hiểu lầm:
- Petami: bán hàng cho bạn trong nước, có hoá đơn GTGT. Hỗ trợ giấy tờ để bạn tự xuất — CO, Phyto, hun trùng, tuỳ dòng hàng và nước nhập.
- Bạn: tự lo phần xuất, hoặc thuê đơn vị vận chuyển (forwarder) làm.
Một chỗ hay lẫn: hoá đơn GTGT Petami xuất cho bạn là hoá đơn mua bán trong nước. Còn Commercial Invoice là hoá đơn bên xuất khẩu lập khi bán hàng ra nước ngoài. Hai giấy khác nhau.
2. Bảng giấy tờ thường gặp khi xuất gỗ cà phê
| Giấy | Ai cấp / ai làm | Khi nào thường cần |
|---|---|---|
| Commercial Invoice (hoá đơn thương mại) | Bên xuất khẩu (người bán hàng ra nước ngoài) lập | Lô nào cũng có. Ghi người bán, người mua, hàng, số lượng, giá trị, điều kiện bán. Là căn cứ chính để khai trị giá hải quan. |
| Packing List (phiếu đóng gói) | Bên xuất khẩu lập, đi kèm và khớp số liệu với Invoice | Lô nào cũng có. Ghi số thùng, số cái mỗi thùng, khối lượng tịnh, khối lượng cả bì, kích thước thùng. |
| Vận đơn: B/L (đường biển) hoặc AWB (đường hàng không) | B/L: hãng tàu hoặc forwarder phát hành. AWB: hãng bay. Gửi chuyển phát nhanh thì dùng vận đơn của hãng chuyển phát | Lô nào cũng có. Là bằng chứng của hợp đồng vận chuyển. Với B/L bản gốc, ai giữ bộ gốc thì người đó quyết việc thả hàng (trừ lô điện giao hàng — telex release — hoặc seaway bill). |
| C/O (giấy chứng nhận xuất xứ) | Cơ quan, tổ chức cấp C/O theo quy định của Bộ Công Thương. Bên xuất khẩu nộp hồ sơ xin cấp | Khi người mua cần hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu, hoặc khi nước nhập yêu cầu. Chỉ cấp khi hàng đủ điều kiện xuất xứ. |
| Phyto (giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật) | Cơ quan kiểm dịch thực vật của Việt Nam | Hàng có nguồn gốc thực vật (gỗ cà phê, gai dầu, xơ dừa, xơ mướp) đi nước có yêu cầu kiểm dịch. |
| Giấy hun trùng (Fumigation Certificate) | Đơn vị hun trùng được cấp phép | Khi nước nhập hoặc người mua yêu cầu. Riêng pallet, thùng gỗ dùng để chở hàng thường phải xử lý theo chuẩn ISPM 15 và có dấu. |
Cần giấy nào tuỳ dòng hàng và nước nhập — hỏi đơn vị nhập khẩu hoặc forwarder bên bạn.
3. Phyto là gì, vì sao hàng gỗ cà phê hay bị hỏi?
Gỗ cà phê làm từ gỗ thân, cành cây cà phê. Tức là hàng gốc thực vật. Nhiều nước nhập muốn biết lô hàng cây cỏ đi vào nước họ đã được kiểm tra và đạt yêu cầu về sức khoẻ thực vật. Phyto là giấy trả lời chuyện đó.
Mấy lỗi hay gặp trên Phyto, bạn để ý khi duyệt bản nháp:
- Thiếu tên khoa học của từng loại hàng.
- Khối lượng tịnh trên Phyto không khớp Packing List.
- Khai sai điểm nhập cảnh.
- Nộp hồ sơ trễ, giấy ra không kịp lúc người mua cần.
4. Hun trùng hàng gỗ: việc hun và tờ giấy là hai chuyện
Hun trùng là xử lý lô hàng bằng thuốc. Giấy hun trùng ghi lại cách xử lý: dùng chất gì, liều bao nhiêu, xử lý trong bao lâu.
Đừng gộp hai chuyện:
- Việc hun trùng phải xong trước ngày tàu chạy.
- Tờ giấy hun trùng có thể ra sau ngày hun, vì có lô người mua cần ghi thêm số vận đơn, số container, số seal lên giấy.
Các ngày và số liệu trên giấy hun trùng cần khớp với vận đơn và Packing List. Lỗi hay gặp: sai số container hoặc số seal, khối lượng cả bì lệch Packing List.
5. C/O là gì? Không phải hàng nào cũng làm được
C/O chứng minh hàng có xuất xứ ở đâu. Người mua dùng nó để hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu khi nước nhập có ưu đãi đó.
- Mẫu C/O khác nhau theo thị trường. Ví dụ: đi EU theo hiệp định EVFTA dùng mẫu EUR.1.
- Không phải hàng nào cũng làm được C/O. Có hàng mua được, bán được, nhưng không đủ điều kiện xuất xứ để cấp.
- Hỏi người mua bên kia có cần C/O không — hỏi trước khi báo giá cho họ, đừng để chốt đơn rồi mới hỏi.
- Mô tả hàng trên C/O phải khớp Invoice. Lệch là lỗi hay gặp.
6. Mua gỗ cà phê ở Petami để tự xuất: Petami hỗ trợ gì
Petami bán trong nước, có hoá đơn GTGT do WINVN xuất, và hỗ trợ giấy tờ để bạn tự xuất — CO, Phyto, hun trùng, tuỳ dòng hàng và nước nhập. Bạn nói nước nhập, Petami báo giấy nào làm được.
Đóng gói, nhãn riêng và những gì cần chuẩn bị trước khi nhắn: xem trang mua đồ chơi thú cưng Việt Nam để tự xuất khẩu.
Hỏi nhanh
Phyto và giấy hun trùng khác nhau ra sao?
Phyto xác nhận lô hàng đã được cơ quan kiểm dịch thực vật kiểm tra và đạt yêu cầu kiểm dịch của nước nhập. Giấy hun trùng ghi lại việc xử lý lô hàng bằng thuốc. Có lô cần cả hai, có lô chỉ cần một — tuỳ nước nhập và người mua.
Hoá đơn GTGT của Petami có phải Commercial Invoice không?
Không. Hoá đơn GTGT là hoá đơn mua bán trong nước, do WINVN xuất cho bạn. Commercial Invoice là hoá đơn bên xuất khẩu lập khi bán hàng ra nước ngoài.
Gỗ cà phê có bắt buộc hun trùng không?
Không phải nước nào cũng bắt buộc. Cần hay không tuỳ yêu cầu của nước nhập và người mua — hỏi đơn vị nhập khẩu hoặc forwarder bên bạn trước khi đóng hàng.